Άγ. Ιωάννης Βατάτζης, ο ελεήμων και διορατικός αυτοκράτορας

4 Νοεμβρίου 2014

Στις 4 Νοεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη μιας εξέχουσας προσωπικότητας της μεσαιωνικής περιόδου του Γένους μας, του αυτοκράτορα Ιωάννη Βατάτζη. Ο Ιωάννης καταγόταν από ονομαστή βυζαντινή οικογένεια, η οποία έδωσε πολλά εξέχοντα μέλη στην πολιτική και στρατιωτική ζωή της Αυτοκρατορίας.

Ο ίδιος καταγόταν από την Αδριανούπολη και σύντομα έχασε τους δικούς του, παραμένοντας κύριος μιας μεγάλης περιουσίας. Προτίμησε όμως να τη διαθέσει στους φτωχούς και σε εκκλησίες και να μεταβεί στη Νίκαια της Βιθυνίας, όπου βρισκόταν εκείνη την περίοδο η έδρα της Αυτοκρατορίας, ύστερα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους της Δ΄ Σταυροφορίας (1204). Εκεί συνάντησε τον κληρικό θείο του, ο οποίος υπηρετούσε κοντά στον αυτοκράτορα Θεόδωρο Λάσκαρι. Μέσω του θείου του έγινε γνωστός σε όλους τους αυλικούς και λόγω του πράου, ταπεινού και προσηνούς χαρακτήρα του, έγινε συνάμα αγαπητός σε όλους.

Η φήμη του εξαπλώθηκε περισσότερο όταν νίκησε σε μονομαχία τον αλαζόνα Λατίνο Κονράδο, επικαλούμενος τη βοήθεια του Κυρίου. Και πάλι όμως διατήρησε χαμηλό το φρόνημά του και έγινε τόσο συμπαθής στον αυτοκράτορα, που τον πάντρεψε με την κόρη του Ειρήνη.

Το 1222 ο Θεόδωρος πέθανε και ο Ιωάννης στέφθηκε νέος αυτοκράτορας. Αμέσως μόλις ανέλαβε τα ηνία του κράτους, άφησε να ξεχυθούν απλόχερα τα φιλάνθρωπα αισθήματά του. Το παλάτι έγινε κέντρο φιλοπτωχείας αλλά και δίκαιης διακυβέρνησης. Παράλληλα, μερίμνησε για την ιεραποστολική δραστηριότητα της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα να βαπτισθούν χριστιανοί πολλοί Ιουδαίοι της περιοχής του.

Ο άγ. Ιωάννης επέδειξε ξεχωριστή μέριμνα για την επανάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Συνειδητοποίησε έγκαιρα τη σημασία του παπικού θρόνου στους γεωπολιτικούς συσχετισμούς της Ανατολής και φρόντισε να απευθυνθεί στο Βατικανό, ώστε να βρεθεί μεταξύ τους οδός συνεννόησης. Στη χάραξη της πολιτικής του είχε συμπαραστάτη και αρωγό τον Πατριάρχη Γερμανό Β’.

Όταν το 1232 πέντε Λατίνοι μοναχοί επέστρεψαν από την αιχμαλωσία στους Τούρκους και πέρασαν από την Αυτοκρατορία της Νίκαιας, αυτοκράτορας και Πατριάρχης τους φιλοξένησαν εγκάρδια και άνοιξαν μια πιο συστηματική οδό διαλόγου με τη Δυτική Εκκλησία. Επιπλέον, είχε πεθάνει στο μεταξύ η Ειρήνη και ο Ιωάννης νυμφεύθηκε την κόρη του Γερμανού αυτοκράτορα Φρειδερίκου Β΄, Κωνσταντία, η οποία βαπτίσθηκε ορθόδοξη, λαμβάνοντας το όνομα Άννα. Συνήψε έτσι συμμαχία με το νέο πεθερό του, ο οποίος είχε εμπλακεί σε διαμάχη με την παπική εξουσία. Το κράτος της Νίκαιας, συνεπώς, απέκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους Δυτικούς, οι οποίοι επιδίωκαν την εύνοιά του.

Στους διαλόγους που διοργάνωσε ο Ιωάννης, οι Ρωμαιοκαθολικοί δεν θέλησαν να αναθεωρήσουν τις καινοτομίες που είχαν εισαγάγει. Μετά το θάνατο του Φρειδερίκου σκλήρυναν μάλιστα τη στάση τους. Ο Ιωάννης προσπάθησε με ελιγμούς να επιτύχει τα σχέδιά του, προβαίνοντας σε περαιτέρω παραχωρήσεις. Η υπεροπτική εμμονή των Δυτικών κατέστησε τις συζητήσεις άκαρπες.

Ο Ιωάννης αντιμετώπισε με ιδιαίτερη επιτυχία και τις επιθέσεις των Τούρκων από το Σουλτανάτο του Ικονίου. Λέγεται μάλιστα, ότι κατά το δύσκολο αυτόν αγώνα του, άκουγε μια φωνή να τον ενθαρρύνει, η οποία έλεγε: “Ο σταυρωθείς εγήγερται, ο μεγάλαυχος πέπτωκεν, ο καταπεσών και συντριβείς ανώρθωται“.

Κατά την κοίμησή του ενταφιάσθηκε στο μοναστήρι του Σωτήρος Χριστού, που είχε ιδρύσει ο ίδιος. Αργότερα αποκάλυψε την επιθυμία του να μεταφερθεί το λείψανό του στη Μαγνησία. Κατά την ανακομιδή, διαπιστώθηκε ότι το λείψανο παρέμεινε άφθαρτο, ενώ ο τόπος γέμισε από έντονη ευωδία. Φανερώθηκε, έτσι, σε όλους η θεία ευαρέσκεια για τη βιοτή του ανδρός.

Απολυτίκιον Αγ. Γαλακτίωνος και Επιστήμης - 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

ΕΚΟΙΜΗΘΗ Ο ΤΡΙΚΑΛΙΝΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ, ΓΑΛΑΚΤΙΩΝ ΣΙΜΩΝΟΠΕΤΡΙΤΗΣ

Εκοιμήθη εν ειρήνη σε ηλικία 94 ετών το βράδυ της Πέμπτης ο Ιερομόναχος Γαλακτίων ο Σιμωνοπετρίτης, κατά κόσμονΔημήτριος Αγγελάκης, από το Δενδροχώρι Τρικάλων.

Ο πατέρας Γαλακτίων υπήρξε μια από τις βιβλικές μορφές του Αγίου Όρους και έκανε μια ευλογημένη οικογένεια, η οποία δόθηκε στον Χριστό. Το 1974 ακολούθησε τον γιο του, Ιερομόναχο Αθανάσιο τον Σιμωνοπετρίτη στο Άγιον Όρος, ενώ η μια από τις κόρες του, η Μοναχή Νικοδήμη ακολούθησε και αυτή το δρόμο της θυσίας και σήμερα είναι Ηγουμένη της Ιεράς Μονής Ορμύλιας Χαλκιδικής. Εκεί μονάζει και η σύζυγος του μακαριστού γέροντος, Μοναχή Βησσαρία, τα τελευταία 40 χρόνια.

Ο πατέρας Γαλακτίων διακρίνονταν για την αγάπη του για τον Χριστό, την αφοσίωσή του στην Εκκλησία και τον Μοναχισμό.

Ο Θεός να τον αναπαύει και ας έχουμε την ευχή του.

  

Ο σταυρός μας μπορεί να γίνει ανάσταση μόνο μέσα από την πίστη.

Αυτό που μας προσφέρει ο Θεός δεν μία ζωή χωρίς πόνο, αλλά μία ζωή με την προοπτική της υπέρβασης του πόνου.

Το να χρησιμοποιήσεις τον πόνο που θα έρθει στην ζωή σου με τέτοιο τρόπο ώστε πόνος να γίνει αρετή, το φαινομενικό κακό να γίνει ουσιαστικά κάτι το αγαθό.

Ο σταυρός να γίνει δόξα, να γίνει αγάπη, υπομονή, πραότητα, θυσία, συγχώρεση...ανάσταση.

Σταυρός θα υπάρξει, πόνος θα υπάρξει, φόβος, όπως και στην ζωή των Αποστόλων, των Μαρτύρων, των Οσίων όμως διαμέσου της πίστης όλα αυτά αλλάζουν, παίρνουν ένα νόημα βαθύ, παίρνουν αξία.  Διότι δεν σε καταβάλουν, δεν σε οδηγούν στην απόγνωση αλλά σε φέρνουν πιο κοντά στην αυτογνωσία. 

Ο πόνος σε βαπτίζει στα νερά την κάθαρσης, αρκεί να τον αντιμετωπίσεις όπως ο Εσταυρωμένος. 

Η χριστιανική ζωή δεν είναι μια ζωή χωρίς πόνο και δοκιμασίες το αντίθετο, είναι μια ζωή που εάν θέλεις να την ζήσεις, όπως λέγει και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, θα πρέπει να είσαι έτοιμος για  τον πειρασμό. Διότι τελικά η χριστιανική ζωή είναι μια σταυρική ζωή, η οποία όμως μεταμορφώνει τον σταυρό σε οίκο Ανάστασης και Ζωής διαμέσου της πίστης, της εμπιστοσύνης και της αγάπης μας προς τον Θεό.

Απολυτίκιον Αγ. Ιωννικίου - 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Κυριακή Ε’ Λουκά: Δεν φταίει ο πλούτος, αλλά η έλλειψη της αγάπης.

 «Πάτερ Αβραάμ, ελέησόν με, και πέμψον Λάζαρον…».

Σήμερα αδελφοί μου ακούσαμε την γνωστή παραβολή του πλουσίου και φτωχού Λαζάρου. 

Θα αναφερθούμε στο σημείο όπου ο πλούσιος βρισκόμενος εν τω άδη…υπάρχων εν βασάνοις, βλέπει αν και τους χωρίζει χάσμα μέγα, τον Αβραάμ και τον Λάζαρο. Και απευθυνόμενος στον Αβραάμ τον ονομάζει πατέρα.

Αναγνωρίζει τον Αβραάμ σαν πατέρα του, όμως συγχρόνως χωρίς να το καταλάβει αποκαλύπτει και την ενοχή του διότι σε παρόμοια περίπτωση που οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι είπαν ότι: «Ὁ πατέρας μας εἶναι ὁ Ἀβραάμ».  Τότε είπε σε αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς, «Ἐὰν ἤσαστε παιδιὰ τοῦ Ἀβραάμ, θὰ κάνατε και τα ἔργα τοῦ Ἀβραάμ…». Το ίδιο συμβαίνει και εδώ ο πλούσιος από την μία μεριά αναγνωρίζει ότι είναι παιδί του Αβραάμ όμως από την άλλη μεριά τα έργα του δείχνουν ότι η ζωή του σε τίποτα δεν ομοιάζει με τον πατέρα του, και δι’ αυτού του τρόπου αυτοεξεφτιλίζεται, χωρίς βεβαίως να το καταλαβαίνει.

 Βλέπουμε ότι ενώ αναγνωρίζει τον Λάζαρο δεν απευθύνεται σε αυτόν, θα λέγαμε δεν καταδέχεται ούτε μετά θάνατο να αναπτύξει μία σχέση με τον Λάζαρο και γι’ αυτό λέγει… Πάτερ Αβραάμ, πέμψον Λάζαρον, δηλαδή στείλε τον Λάζαρο, θέλει ο πλούσιος ακόμα και τώρα να τον υπηρετήσει ο φτωχός Λάζαρος.

Θα μπορούσε αδελφοί μου ο πλούσιος να πει στον Λάζαρο: «Αδελφέ μου Λάζαρε, βοήθησέ με, ξέρω ότι σε αδίκησα, ξέρω ότι δεν σε βοήθησα στην επίγεια ζωή μας αν και μπορούσα, όμως τώρα λυπήσου με και βοήθησέ με…» όμως δυστυχώς ο εγωισμός δεν τον αφήνει να παραδεχτεί τα λάθη του, ο εγωισμός δεν τον αφήνει να συχωρέσει τον Λάζαρο, να χωρέσει μαζί του,δηλαδή να υπάρξει -να είναι μαζί με τον Λάζαρο…και γι’ αυτό βλέπουμε ο Αβραάμ  λέγει ότι μεταξύ ημών και υμών χάσμα μέγα εστήρικται.

Αυτό αγαπητοί μου που έφερε σε αυτήν την κατάσταση τον πλούσιο δεν ήταν τα πλούτη του διότι και ο Αβραάμ ήταν από τους πιο πλούσιος της εποχής τους….ήταν ο εγωισμός του. Δηλαδή το πάθος αυτό που κατάφερε να ρίξει από τους ουρανούς τους ασώματους αγγέλους και να τους μεταμορφώσει σε διαβόλους.

Λέγει ο σοφός Αριστοτέλης: «Είναι φυσικό να αγαπάει κανείς τον εαυτό του, μόνο δε ο εγωισμός πρέπει να κατακρίνεται. Δηλαδή όχι το να αγαπάς απλώς τον εαυτό σου, αλλά το να τον αγαπάς περισσότερο απ' ό,τι πρέπει..».

Ο ίδιος ο Κύριος μας λέγει: «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν..» δηλαδή να αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως ακριβώς αγαπάς τον εαυτό σου. Όχι να αγαπήσεις περισσότερο τον εαυτό σου αλλά το ίδιο.

Το αμάρτημα λοιπόν του πλουσίου ήταν που αγαπούσε όχι απλά πιο πολύ τον εαυτό του αλλά μόνο τον εαυτό του, σε τέτοιο σημείο που ενώ έβλεπε σε καθημερινή βάση τον Λάζαρο να αργοπεθαίνει έξω από την πόρτα του σπιτιού του ήταν σαν να μην τον έβλεπε.

Και θα πει κάποιος ότι όλα ωραία και καλά αλλά εγώ πάτερ ούτε πλούσιος είμαι ούτε κάποιος φτωχός βρίσκεται έξω από το σπίτι μου, αυτή λοιπόν η παραβολή δεν με αγγίζει διότι δεν με αφορά. Και όμως αδελφοί μου, αυτή η παραβολή είναι  το καμπανάκι της συνείδησής μας. Και όντως μπορεί να μην έχουμε πλούτη ή να μην έχουμε κάποιον ζητιάνο έξω από το σπίτι μας, όμως όλοι μας έχοντας βαπτιστεί στον όνομα της Αγίας Τριάδος, φέροντας το όνομα χριστιανός, θα πρέπει λοιπόν να ζήσουμε χριστομίμητα. 

Η χριστομίμητη ζωή λοιπόν δεν είναι μόνο το να αποφεύγουμε το κακό αλλά το να πράττουμε το καλό. Δηλαδή, τον πλούσιο της παραβολής…δεν μπορεί κανείς να τον κατηγορήσει ότι κτυπούσε τον Λάζαρο, ούτε ότι τον έδιωχνε, ούτε ότι τον έβριζε, απλά ο πλούσιος ζούσε την ζωή του, δεν πείραζε κανέναν…και όμως κατακρίθηκε! Έτσι λοιπόν και εμείς το να ζούμε απλά την ζωή μας, τον μην πειράζουμε κανέναν αυτό δεν σημαίνει ότι ζούμε χριστιανικά, ότι αποφεύγουμε το κακό είναι αξιέπαινο όμως τελικά δεν είναι αρκετό ώστε να θεωρούμαστε παιδιά του Θεού Πατρός και συγκληρονόμοι της επουρανίου Βασιλείας του.

Το ζητούμενο λοιπόν είναι να ζήσουμε πράττοντας το καλό. Προσέξτε όμως, όχι χωρίς διάκριση, όχι με ασυδοσία. Δηλαδή μπορεί πράττοντας κάποιος το καλό να κάνει κακό; Βεβαίως. Εάν π.χ. γνωρίζω ότι δίνοντας ελεημοσύνη σε κάποιον άνθρωπο αυτός αντί να πάει να αγοράσει ψωμί για την οικογένειά του θα πάει και θα τα ξοδέψει αυτά τα χρήματα στο ποτό, ή στα τσιγάρα, ή στην πορνεία, ή στην χαρτοπαιξία… δεν θα του δώσω.

Πρέπει λοιπόν να σκεφτόμαστε, να ομιλούμε και να πράττουμε με διάκριση και σύνεση διότι εάν κάποιο φαινομενικό καλό που κάνουμε το πραγματοποιήσουμε επιπόλαια και τελικά καταλήξει σε κάποια αμαρτωλή κατάσταση τότε φέρουμε και εμείς μερίδιο ευθύνης.

Ο χριστιανός αδελφοί μου πρέπει να αποτάξει από επάνω του τον εγωισμό και το συμφέρον του. Διότι όπως πολύ σωστά λέγει ένας Γάλλος φιλόσοφος: ««Οι αρετές χάνονται μέσα στο συμφέρον, όπως τα ποτάμια μέσα στη θάλασσα».

Είθε αγαπητοί μου το πάθημα του πλουσίου από τον εγωισμό του και την φιλαυτία του να γίνουν σε εμάς παράδειγμα προς αποφυγή ώστε να ζήσουμε όπως θέλει ο φιλάνθρωπος Χριστός μας, όχι μόνο αποφεύγοντας το κακό αλλά πράττοντας το καλό με κίνητρα την αγάπη και την συγχωρετικότητα.

Απολυτίκιο Αγ. Ακεψιμά, Ιωσήφ και Αειθαλά - 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Απολυτίκιο Αγ. Ακινδύνου, Αφθονίου, Ελπιδοφόρου, Ανεμπόδιστου - 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

ΦΩΝΗ ΚΥΡΙΟΥ

44_2014

ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΥΝΤΟΜΟΝ ΚΗΡΥΓΜΑ

1860